# BSP nedir?

Kaynak: https://www.ucakbiletiyazilimi.com/sozluk/bsp/ — Son güncelleme: 2026-10-23

BSP, IATA'nın akredite seyahat acenteleri ile havayolları arasındaki satış raporlama, ödeme ve mutabakat işlemlerini tek bir düzende topladığı faturalama ve takas sistemidir. IATA'lı acente, sattığı biletlerin bedelini her havayoluna ayrı ayrı değil, BSP üzerinden öder.

## Özetle
- BSP, IATA'nın havayolları ile akredite acenteler arasındaki satış raporlama, ödeme ve mutabakat sistemidir.
- Acente tüm havayollarına ait satışlarını tek süreçte raporlar ve öder; havayolları da tek bir toplu takas alır.
- BSPlink, BSP işlemlerinin izlendiği web tabanlı platformdur; ADM, ACM ve iadeler de burada görülür.
- BSP ödeme tarihleri her pazar için yayımlanan BSP takvimlerinde yer alır.
- BSP'ye doğrudan erişim IATA akreditasyonu gerektirir; IATA'sız acenteler bilet kesmek için genellikle konsolidatörle çalışır.

**BSP:** BSP (Billing and Settlement Plan), IATA'lı seyahat acentelerinin bilet satışlarını raporladığı, bedelini tek ödemeyle aktardığı ve havayollarının tek bir toplu takas aldığı IATA faturalama ve mutabakat sistemidir.

BSP (Billing and Settlement Plan), IATA'nın akredite seyahat acenteleri ile havayolları arasındaki satış raporlama, para aktarımı ve mutabakat işlemlerini standart hale getiren faturalama ve takas sistemidir. Acente onlarca havayolunun biletini satsa bile her biriyle ayrı hesap kapatmaz; tüm satışlarını BSP'ye raporlar ve tek bir ödeme yapar. BSP kısaltması yazılım ve elektronikte farklı anlamlar taşır; burada IATA'nın takas sistemi kastedilir.

## BSP nasıl çalışır?

BSP, acentenin raporladığı satışları toplayıp havayollarına dağıtan merkezi bir takas mekanizmasıdır. [IATA'nın BSP sayfasına](https://www.iata.org/en/services/finance/bsp/) göre akredite acenteler satışlarını tek bir süreçle raporlar ve öder, havayolları ise tek bir konsolide takas alır; fonların toplanması, dağıtımı ve mutabakatı IATA tarafından merkezileştirilir.

Süreç kabaca şu sırayla ilerler:

1. Acente, IATA numarasıyla yetkili olduğu sistemde bilet keser.
2. Kesilen biletler, iadeler ve iptaller raporlama dönemine göre BSP'ye yansır.
3. Acente, dönem sonunda ilan edilen tarihte toplam tutarı takas bankasına öder.
4. BSP tutarları ilgili havayollarına dağıtır.

Ödeme tarihleri her BSP pazarı için yayımlanan BSP takvimlerinde yer alır; IATA bu takvimleri Customer Portal'daki "BSP calendars & forms" bölümünde sunar. IATA'nın BSP sayfasında ayrıca BSP'ye 400'ün üzerinde havayolunun ve 59.000'in üzerinde akredite acentenin katıldığı belirtilir.

## BSPlink nedir?

BSPlink, IATA'nın BSP işlemleri için işlettiği web tabanlı raporlama ve iletişim platformudur. Acenteler satış raporlarını, iadeleri, komisyonları ve havayollarının düzenlediği ADM ve ACM'leri burada görür. Havayolunun acenteye kestiği borç dekontlarına itiraz da BSPlink üzerinden yapılır. Ayrıntılar için [ADM](/sozluk/adm/) maddesine bakabilirsiniz.

## BSP'de iade, iptal ve düzeltmeler nasıl yansır?

BSP yalnızca bilet satışlarını değil, iadeleri ve havayollarının düzeltme belgelerini de aynı mutabakat düzeninde toplar. Acentenin yaptığı bir iade, ilgili raporlama döneminde satış tutarından düşülür. Havayolu acentenin hatalı raporladığını tespit ettiği bir belge için ADM (borç dekontu) veya ACM (alacak dekontu) düzenler; bu belgeler de acentenin BSP hesabına yansır.

BSP pazarlarında genellikle biletin düzenlendiği gün içinde yapılan void işlemi ise satışı hiç gerçekleşmemiş gibi geri alır ve BSP raporuna satış olarak girmez. Void penceresi kapandıktan sonra satışı geri almanın yolu, ücret kuralları izin veriyorsa iade işlemidir. Ayrıntılar için [void](/sozluk/void/) maddesine bakabilirsiniz.

## BSP ile konsolidatör farkı

BSP, IATA'lı acentenin havayollarıyla doğrudan hesaplaştığı sistemdir; konsolidatör ise IATA'sız acentelere kendi biletleme yetkisini açan aracı firmadır. Hangisinin kullanılacağı acentenin akreditasyon durumuna bağlıdır: BSP'de ödeme, teminat ve ADM sorumluluğu doğrudan acentededir; konsolidatör modelinde ise bu yükümlülükler acente ile konsolidatör arasındaki sözleşmeyle belirlenir.

| Konu | BSP (IATA'lı acente) | Konsolidatör üzerinden satış |
|---|---|---|
| Biletleme yetkisi | Acentenin kendi IATA numarası | Konsolidatörün yetkisi |
| Ödeme | Takvime göre BSP'ye | Konsolidatörle yapılan anlaşmaya göre |
| Teminat | IATA'nın finansal şartlarına tabi | Konsolidatörün şartlarına tabi |
| ADM muhatabı | Doğrudan acente | Konsolidatör ve acente arasındaki sözleşme |

IATA'sız bilet satışının nasıl yürüdüğünü [IATA olmadan uçak bileti satışı](/rehber/iata-olmadan-ucak-bileti-satisi/) rehberinde anlattık.

## BSP acente için neden önemlidir?

BSP, IATA'lı acentenin nakit akışını ve risk yönetimini doğrudan belirler. Ödemelerin ilan edilen tarihte yapılması ve satışların doğru raporlanması gerekir; kesin kurallar IATA'nın acentelere yönelik BSP düzenlemelerinde yer alır. Hatalı raporlanan veya kurala aykırı kesilen biletler ise ADM olarak geri döner. Bu nedenle acentenin kendi satış kayıtlarını BSP raporlarıyla düzenli olarak karşılaştırması gerekir.

## Uçak bileti yazılımında BSP

DIJI.TECH'in [uçak bileti yazılımı](https://www.diji.tech/tr/b2c/ucak-bileti-yazilimi) BSPlink'e bağlanmaz; BSP raporlaması biletin kesildiği havayolu veya GDS tarafında yürür. Yazılım ise acentenin kendi satış, iade ve ödeme kayıtlarını mutabakata hazır tutar; böylece acente BSPlink'te gördüğü rakamları kendi raporlarıyla karşılaştırabilir ve farkları ADM'ye dönüşmeden yakalayabilir:

- **Raporlar:** Uçuş satış raporu, komisyon, kâr ve fiyat mutabakatı raporları.
- **Operasyon kuyrukları:** Mutabakat, başarısız ödemeler ve kısmi iptaller için ayrı kuyruklar.
- **Muhasebe:** SYS beslemesi kesilen her bilet için yolcu bazında satır gönderir; satış ve tedarikçi para birimi ile kur ayrı aktarılır. Paraşüt, Luca ve Logo Netsis entegrasyonlarıyla e-fatura ve e-arşiv belgeleri oluşturulur; Arkman entegrasyonu ise satışları Arkman'a aktarır.

Muhasebe tarafının ayrıntıları [muhasebe entegrasyonu](/muhasebe-entegrasyonu/) sayfasındadır.

## Sık sorulan sorular
### BSP'nin açılımı nedir?
BSP, Billing and Settlement Plan ifadesinin kısaltmasıdır ve faturalama ve takas planı anlamına gelir. Havacılıkta IATA'nın acente satışlarını havayollarıyla mutabık kılan sistemini ifade eder; başka sektörlerde aynı kısaltmanın farklı anlamları vardır.

### BSP'ye kimler dahil olabilir?
BSP'ye IATA tarafından akredite edilmiş seyahat acenteleri ve sisteme katılan havayolları dahil olur. IATA akreditasyonu olmayan acente BSP üzerinden doğrudan bilet kesemez; bilet satışını çoğunlukla bir konsolidatör aracılığıyla yapar.

### BSPlink nedir?
BSPlink, IATA'nın BSP için işlettiği web tabanlı platformdur. Acenteler satış raporlarını, ödeme bilgilerini, iadeleri ve havayollarının kestiği ADM ile ACM'leri BSPlink üzerinden takip eder.

### BSP ödemeleri ne sıklıkla yapılır?
Ödeme tarihleri her BSP pazarı için ayrı takvimlerle yayımlanır. Güncel takvim IATA Customer Portal'daki BSP takvimleri bölümünden ilgili ülke seçilerek görülebilir.

### BSP ile ADM arasında nasıl bir ilişki vardır?
ADM, havayolunun acenteye kestiği borç dekontudur ve BSP düzeni içinde, BSPlink üzerinden iletilir. ADM tutarı acentenin BSP ödemesine yansır; itirazlar da yine BSPlink üzerinden yapılır.