Uçak bileti rezervasyon sistemi: aramadan e-bilete tek akışta çalışan booking engine

Bir acentenin günlük işinin büyük bölümü aynı döngüden oluşur: uçuşu bul, yeri tut, ödemeyi al, bileti kes, sonra değişiklik ve iadeleri yönet. Uçak bileti rezervasyon sistemi bu döngünün her adımını tek bir kayıt üzerinde toplar. DIJI.TECH'in uçak bileti yazılımı bu rezervasyon motorunu B2B acente portalı, B2C satış sitesi ve kurumsal portal için ortak çekirdek olarak kullanır; aşağıda bu çekirdeğin her adımda ne yaptığını anlatıyoruz.

Uçak bileti rezervasyon sistemi nedir?

Uçak bileti rezervasyon sistemi, havayolu içeriğini arayan, seçilen uçuş için tedarikçide yer ayırtan, ödemeyi alan ve bileti düzenleten bir satış yazılımıdır. İngilizcede booking engine olarak anılır. Havayolunun kendi envanter sistemi veya bir GDS değildir; bunların üzerinde çalışan, acentenin kendi kurallarını uygulayan katmandır.

Bu ayrım önemlidir çünkü rezervasyon sistemi içeriği üretmez, bağlar. İçerik üç tür kaynaktan gelir:

GDS ile NDC arasındaki farkları GDS mi NDC mi rehberinde ayrıntılı karşılaştırdık.

Online rezervasyon sistemi aramayı nasıl yapar?

Online rezervasyon sistemi aramayı bağlı tüm tedarikçilere aynı anda gönderir ve her tedarikçinin cevabını geldiği anda sonuç listesine ekler. Kullanıcı en yavaş tedarikçiyi beklemez; ilk sonuçlar ekrana gelirken diğerleri arka planda akmaya devam eder.

Arama formu tek yön, gidiş-dönüş ve çok bacaklı uçuşları destekler. Acente portalında altı bacağa kadar çok şehirli arama, kabin seçimi, sadece direkt uçuş, yakın havalimanları ve son aramalar bulunur. B2C satış sitesinde ise havalimanı ve şehir otomatik tamamlama, şehir seçildiğinde o şehrin tüm havalimanlarının aranması, resmi tatillerin işaretli olduğu tarih seçici ve sayfa bağlamına göre akıllı ön doldurma yer alır.

B2C sonuç sayfasında cevap vermeyen bir tedarikçi olursa kullanıcıya bilgi notu ve "tekrar dene" kartı gösterilir. Böylece tek bir tedarikçideki yavaşlık bütün aramayı bozmaz.

Sonuçlar nasıl sunulur ve karşılaştırılır?

Sonuç ekranı, farklı kaynaklardan gelen uçuşları aynı biçimde gösteren ve filtre, sıralama ve paket karşılaştırmasıyla seçimi kolaylaştıran ekrandır. Havayolu, aktarma sayısı, kalkış ve varış saatleri, fiyat aralığı, bagaj ve iade edilebilirlik filtreleri her iki kanalda da bulunur.

Kanallar arasında sunum farkları vardır:

Branded fare (paket) seçiminde havayolunun paketleri bagaj, değişiklik ve iade haklarıyla yan yana gösterilir; iade ve değişiklik kuralları paket verisinden okunur. Kavramın ayrıntısı branded fare maddesindedir.

Rezervasyon adımları: aramadan bilete

Rezervasyon akışı, seçilen uçuşun sepetten biletlenmiş bir kayda dönüşene kadar geçtiği sabit adımlar dizisidir. Her adım bir öncekinin sonucunu doğrular:

1. Arama ve seçim: kullanıcı uçuşu ve gerekiyorsa paketi seçer.
2. Sepet: seçim sepete eklenir; B2C sitesinde sepete ekleme sırasında fiyat değişmişse kullanıcı bilgilendirilir.
3. Yolcu bilgileri: form, tedarikçinin kurallarına ve uçuşun iç veya dış hat olmasına göre oluşur.
4. Opsiyon (prebook): tedarikçide PNR oluşturulur ve yer tutulur.
5. Fiyat kontrolü ve ödeme: ödemeden hemen önce fiyat yeniden kontrol edilir, ardından ödeme alınır.
6. Biletleme: bilet kesilir, e-bilet PDF'i oluşturulup yolcuya gönderilir.

Yolcu formu tedarikçiden tedarikçiye değişir. Tedarikçinin kuralına ve uçuşun iç veya dış hat olmasına göre Kimlik No ya da pasaport bilgisi istenir; hangi alanların zorunlu olduğu tedarikçi kurallarından gelir. Bu yapı, eksik yolcu bilgisi yüzünden opsiyon adımında yaşanan hataları azaltır.

Opsiyon, PNR ve split-PNR

PNR, tedarikçinin rezervasyon kaydına verdiği tanımlayıcıdır ve opsiyon adımında oluşur. Rezervasyon ekranında PNR, biletleme son tarihi, olay zaman çizelgesi, notlar ve acentenin kendi referans numarası birlikte görünür. Kavramın ayrıntısı PNR maddesinde.

Gidiş-dönüş aramalarında gidiş ve dönüş farklı tedarikçilerden seçilebilir. Örneğin gidiş bir NDC bağlantısından, dönüş bir konsolidatörden gelebilir. Bu durumda sistem her bacak için ayrı PNR oluşturur ve bunları tek rezervasyonda birleştirir. B2C rezervasyon sayfası da bacak bazında PNR gösterir. Split-PNR'ı destekleyen bağlantılar arasında Turkish Airlines, Pegasus, AJet, Biletall ve iFlyRes bulunur.

Ödeme güvenliği ve fiyat değişimi

Rezervasyon sisteminde ödeme güvenliği; fiyatın ödemeden hemen önce tedarikçide yeniden kontrol edilmesi, aynı sepet için ikinci tahsilatı engelleyen çift ödeme kilidi ve kart ödemelerinde 3D Secure doğrulamasından oluşur. Bu üç koruma birlikte çalışır; hatanın en pahalıya mal olduğu adım ödeme olduğu için hiçbiri atlanmaz.

• Fiyat yeniden kontrolü: ödeme öncesi fiyat tedarikçide tekrar sorgulanır. B2C sitesinde rezervasyon tutulurken fiyat değişmişse eski fiyat, yeni fiyat ve fark gösterilir ve müşteriden açık onay istenir.
• Çift ödeme kilidi: aynı sepet için ikinci tahsilat başlatılmaz; çift tıklama çift çekime dönüşmez.
• 3D Secure ve taksit: kart ödemelerinde 3D Secure doğrulaması yapılır, taksit seçenekleri kartın ilk altı hanesine (BIN) göre gelir. Tek çekim çalışan POS'larda taksit gösterilmez.

Acente portalında ödeme kartla ya da kredi limitini de kapsayan acente bakiyesinden (cüzdan) yapılır; ödeme linkleriyle müşteriye uzaktan tahsilat da mümkündür. Biletbank ve Biletall bağlantılarında kart tahsilatı tedarikçinin kendi 3D POS'u üzerinden yapılabilir. Yazılımda 20 sanal POS ve ödeme adaptörü bulunur; liste sanal POS entegrasyonu sayfasındadır.

Biletleme ve e-bilet

Biletleme, opsiyondaki rezervasyonun tedarikçide bilete dönüştürüldüğü adımdır. Bilet kesildiğinde sistem yolcu başına bir sayfalık, acente veya site markalı e-bilet PDF'i üretir. PDF'te bagaj hakkı, ücret ve ek hizmetler yer alır ve e-posta ile SMS üzerinden gönderilir.

B2C sitesindeki rezervasyon sayfasında e-bilet Türkçe veya İngilizce indirilebilir; rezervasyon takvime eklenebilir, yazdırılabilir ve paylaşılabilir. Bilet iptal edilirse PDF "iptal" damgalı olarak üretilir.

Müşteri rezervasyonuna nasıl ulaşır?

Rezervasyon sistemi yalnızca satış anını değil, satıştan sonra müşterinin kaydına ulaşmasını da kapsar. B2C sitesinde müşteri PNR ve soyadı ya da e-posta adresiyle rezervasyonunu sorgulayabilir; üye müşteriler ise hesaplarındaki rezervasyon listesinden tüm kayıtlarına ulaşır. Üye müşteride iletişim bilgileri ve ilk yolcu hesap bilgileriyle ön doldurulur; kayıtlı yolcular ve fatura profilleri sonraki rezervasyonlarda listeden seçilebilir.

Ödemeyi başka birinin yapması gerekiyorsa sepet paylaşılabilir bir ödeme linkine dönüştürülür. Sitenin header'ına grup tur talepleri için bir form da eklenebilir; bu talepler acentenin tur operasyonundaki talep listesine düşer.

Satış sonrası: void, iade, değişiklik ve tarife değişikliği

Satış sonrası işlemler, biletlenmiş bir rezervasyonun iptali, iadesi veya değiştirilmesi için yürütülen süreçlerdir. Sistemde iptal iki adımlıdır: önce iade tutarını ve kesintiyi gösteren teklif alınır, sonra onaylanır. Void penceresi her tedarikçi hesabı için ayrı politika olarak tanımlanır.

B2C müşterisi kendi rezervasyonunu sitedeki hesabından iptal edebilir; iade tutarı ve kesinti gösterilir, manuel iptal gerektiren durumlarda müşteri acenteyle iletişime yönlendirilir. Müşterinin kendi başına bilet değişikliği yapması ise B2C sitesinde bulunmaz. Terimler için void ve reissue maddelerine bakabilirsiniz.

Hangi bağlantı hangi işlemi destekler?

Rezervasyon sisteminin bir tedarikçiyle neler yapabildiği, o tedarikçinin bağlantısının sunduğu işlemlere bağlıdır. Aynı ekranda görünen iki uçuşun satış sonrası seçenekleri bu yüzden farklı olabilir. Başlıca bağlantılarda kodda tanımlı yetenekler şöyledir:

Bir işlemi API üzerinden desteklemeyen bağlantılarda işlem operasyon ekibine devredilir ve ekibiniz tedarikçinin kendi süreciyle tamamlar. Tüm bağlantıların listesi uçuş entegrasyonları sayfasında.

IATA bilet satış sistemi ile rezervasyon sistemi arasındaki fark

"IATA bilet satış sistemi" aramasıyla gelen acentelerin en sık karıştırdığı nokta şudur: bilet kesme yetkisi rezervasyon sisteminden değil, IATA akreditasyonundan veya bir konsolidatörle yapılan anlaşmadan gelir. Yazılım bu yetkiyi kullanmanızı sağlayan araçtır; yetkinin kendisi değildir.

IATA'lı bir acente GDS ve havayolu bağlantılarını kendi anlaşmalarıyla kullanır. IATA'sı olmayan bir acenta ise konsolidatör bağlantılarıyla aynı rezervasyon sistemini çalıştırabilir. Her iki durumda da Türkiye'de satış için TÜRSAB belgesi gerekir. Bu konuyu IATA olmadan uçak bileti satışı rehberinde adım adım ele aldık.

Rezervasyon sistemi hangi kanallarda çalışır?

Aynı rezervasyon motoru üç satış kanalının ortak çekirdeğidir: alt acentelere açılan B2B portal, son kullanıcıya açık B2C satış sitesi ve şirket müşterileri için kurumsal portal. Bir tedarikçi bağlantısı üç kanalda da kullanılabilir; hangi acentede açık olacağını credential izinleriyle siz belirlersiniz. Markup kurallarındaki satış kanalı kriteriyle her kanala ayrı kâr uygulanır.

Kanallar arasındaki önemli farklardan biri, hangi satış araçlarının kime açık olduğudur. Koltuk haritası, ek bagaj ve yemek satışı B2B portalda bilet öncesinde ve sonrasında yapılabilir; B2C sitesinde ise müşteri bunları destekleyen havayollarında ödeme adımında satın alır. Rezervasyon motorunun kendi markanız ve tedarikçilerinizle yayına alınması ortalama iki hafta sürer; kiralama ve kaynak kodu satın alma seçenekleri vardır.