RBD ve fare basis nedir?

RBD (Reservation Booking Designator), bir uçuşta koltuğun hangi rezervasyon sınıfından satıldığını gösteren tek harfli koddur; fare basis ise bilete uygulanan ücretin kural setini tanımlayan, harf ve rakamlardan oluşan ücret kodudur. Biletin fiyatı, değişiklik ve iade hakları, minimum ve maksimum kalış gibi koşullar bu iki kod üzerinden belirlenir. Günlük dilde "uçak bileti sınıfları" denildiğinde ise çoğunlukla ekonomi, business ve first kabinleri kastedilir.

Kabin, RBD ve fare basis arasındaki fark

Kabin koltuğun fiziksel yerini, RBD satış sınıfını, fare basis ise ücretin kurallarını anlatır. Üçü birbirine bağlıdır ama aynı şey değildir: bir kabinde birçok RBD bulunur, her RBD'de de farklı kurallara sahip birden fazla fare basis satılabilir. Yolcunun ödediği fiyat ve sahip olduğu haklar, bu üç katmanın birleşimiyle belirlenir.

Bir ekonomi kabininde havayolu çok sayıda rezervasyon sınıfı tanımlar. Her sınıfın kendi kontenjanı ve fiyatı vardır; ucuz sınıflar dolduğunda satış bir üst sınıfa geçer. Bu yüzden aynı sırada oturan iki yolcu farklı fiyat ödemiş ve farklı değişiklik haklarına sahip olabilir.

RBD nasıl çalışır?

RBD, havayolunun gelir yönetiminde koltukları fiyat basamaklarına bölmek için kullandığı rezervasyon sınıfıdır. Havayolu her sınıfa satılabilecek koltuk sayısını talebe göre açar veya kapatır. Acente uygunluk sorguladığında sistem, hangi sınıflarda yer olduğunu gösterir; rezervasyon belirli bir sınıfta yapılır ve PNR'daki uçuş bölümünde bu sınıf kaydedilir.

Örnek: aynı uçuşta iki farklı bilet

Aynı İstanbul–Londra uçuşunun ekonomi kabininde yan yana oturan iki yolcu düşünelim. Birincisi biletini haftalar önce, havayolunun en düşük rezervasyon sınıflarından birinde almıştır; ücret kuralı değişikliğe ceza uygular ve iadeye kapalıdır. İkincisi ise biletini uçuştan birkaç gün önce, ucuz sınıflar dolduğu için daha üst bir sınıftan almıştır; daha yüksek fiyat ödemiştir ama bileti esnek kurallıdır. İki yolcu aynı kabinde, aynı hizmeti alır; fark rezervasyon sınıfında ve fare basis'te, yani biletin kurallarındadır.

Fare basis ne işe yarar?

Fare basis, bilete hangi ücret kuralının uygulandığını tanımlayan koddur. Kural setinde biletin iade edilip edilemeyeceği, değişiklik cezası, satın alma süresi, minimum ve maksimum kalış süreleri, bagaj hakkı ve kombinasyon kuralları gibi koşullar bulunur. Fare basis kodu çoğu zaman rezervasyon sınıfıyla ilişkili bir harfle başlar ve havayolunun kendi ücret yapısına göre devam eder.

Fare basis'in yanlış uygulanması ciddi sonuçlar doğurabilir: koşulları sağlanmayan bir ücretle kesilen bilet için havayolu acenteye borç dekontu düzenleyebilir. Ayrıntı için ADM maddesine bakabilirsiniz.

RBD, fare basis ve branded fare ilişkisi

Branded fare, havayolunun ücret kurallarını yolcunun anlayacağı paketler hâlinde sunmasıdır. Yolcu "Hafif", "Standart" veya "Esnek" gibi bir paket seçer; arka planda bu paket belirli rezervasyon sınıflarına ve fare basis kodlarına karşılık gelir. Böylece yolcu kodlarla uğraşmadan bagaj, değişiklik ve iade haklarını karşılaştırabilir. Ayrıntı için branded fare maddesine bakabilirsiniz.

Uçak bileti yazılımında RBD ve fare basis

DIJI.TECH'in uçak bileti yazılımı sınıf ve ücret kurallarını kullanıcıya sade bir biçimde sunar. Kullanıcı rezervasyon sınıfı harflerini veya fare basis kodlarını yorumlamak yerine kabin, sınıf ve paket hakları üzerinden karar verir; ücretin kural metni ise gerektiğinde ayrıca görüntülenebilir. Bu yaklaşımın yazılımdaki karşılıkları şunlardır:

• Segment detayı: B2C satış sitesinde uçuş detayında kabin ve sınıf bilgisi, uçak tipi, terminal ve aktarma süresi gösterilir.
• Paket karşılaştırması: Branded fare modalında kabin bagajı, bagaj, değişiklik, iade ve öncelikli biniş hakları karşılaştırılır; tedarikçinin kural metni de görüntülenir.
• Filtreler ve arama: Ekonomi, business ve first kabin seçimi arama formunda; iade edilebilir ve değiştirilebilir seçenekler filtrelerde yer alır.
• Fiyatlandırma ve politika: Markup kurallarında kabin bir kriterdir. Kurumsal seyahat modülünde şirket politikasıyla en yüksek kabin ve uzun uçuşlarda izin verilen kabin sınırlanabilir.

İade ve değişiklik kuralları, B2B portalda paketin marka verisinden okunur; böylece kullanıcı her bilette kodları yorumlamak zorunda kalmaz.